Czy Jezus był ukryty w Księdze Kapłańskiej?

1. Dlaczego Księga Kapłańska jest ważna

Księga Kapłańska może wydawać się nieoczywistym miejscem, w którym należałoby szukać Jezusa. Opisuje ofiary, kapłanów, czystość rytualną, święta i przepisy pozornie odległe od Ewangelii. Jej zasadnicze pytanie pozostaje jednak zrozumiałe: Jak ludzie niebędący świętymi mogą żyć blisko świętego Boga?

Księga Wyjścia kończy się opisem chwały PANA wypełniającej przybytek (Księga Wyjścia 40:34–35). Księga Kapłańska rozpoczyna się od wezwania Mojżesza przez PANA z tego samego Namiotu Spotkania (Księga Kapłańska 1:1). Ten kontekst jest istotny. Bóg wyprowadził Izraela z Egiptu i objawił swoją obecność pośród ludu. Księga Kapłańska uczy lud przymierza, jak zbliżać się do Boga i żyć w Jego obecności. Nie jest jedynie katalogiem dawnych przepisów.

Klucz do chrześcijańskiego odczytania znajdujemy w Nowym Testamencie. List do Hebrajczyków 10:1 nazywa Prawo „cieniem przyszłych dóbr” (polski przekład krótkiego wyrażenia z angielskiej KJV, nie cytat z określonego polskiego wydania Biblii). Autor listu wyjaśnia dalej, dlaczego kapłaństwo i ofiara Chrystusa dokonują tego, czego wielokrotnie składane ofiary ze zwierząt nie mogły dokonać w sposób ostateczny. Most między Księgą Kapłańską a Jezusem buduje sam Nowy Testament, a nie tajny kod ukryty w hebrajskich literach. [List do Hebrajczyków 10:1–14]

2. Ofiary: różne dary, różne cele

Księga Kapłańska 1–7 przedstawia kilka głównych rodzajów ofiar. Nie należy sprowadzać ich do pięciu identycznych obrazów Jezusa. Każda pełniła określoną funkcję w kulcie Izraela.

Ważny szczegół: nie każda ofiara wiązała się z krwią zwierzęcia. Księga Kapłańska 5:11–13 dopuszcza nawet w określonym przypadku złożenie przez osobę ubogą drobnej mąki. Nie wolno więc twierdzić ogólnie, że każdy akt przebłagania w Księdze Kapłańskiej wymagał śmierci zwierzęcia. Sam tekst jest bardziej precyzyjny. [Księga Kapłańska 5:11–13]

3. Kapłan: ktoś, kto zbliża się do Boga w imieniu innych

Księga Kapłańska 8–10 opisuje poświęcenie i początek służby Aarona oraz jego synów. Kapłaństwo obejmowało zbliżanie się do Boga zgodnie z Jego nakazami, obchodzenie się z rzeczami świętymi i reprezentowanie ludu. Sami kapłani byli jednak ludźmi podlegającymi grzechowi. Księga Kapłańska 16:6 nakazuje Aaronowi złożyć ofiarę za siebie, zanim będzie działał w imieniu ludu.

List do Hebrajczyków porównuje to kapłaństwo z kapłaństwem Jezusa. W odróżnieniu od następujących po sobie śmiertelnych kapłanów Chrystus sprawuje kapłaństwo trwałe (List do Hebrajczyków 7:23–28). W odróżnieniu od Aarona nie musi składać ofiary za własne grzechy. List do Hebrajczyków nie twierdzi, że Jezus był dosłownie kapłanem z rodu Aarona lub pokolenia Lewiego; mówi o innym porządku kapłańskim, na wzór Melchizedeka (List do Hebrajczyków 7:11–17). To rozróżnienie wzmacnia porównanie, a nie je osłabia.

4. Dzień Przebłagania: jeden dzień, dwa kozły, coroczne oczyszczenie

Księga Kapłańska 16 opisuje Dzień Przebłagania. Arcykapłan wchodził do Miejsca Najświętszego pod ściśle określonymi warunkami. Za dom kapłański składano cielca. Dla ludu wybierano dwa kozły: jeden był składany w ofierze, a drugi, po wyznaniu nad nim win Izraela, był wypuszczany żywy na pustynię (Księga Kapłańska 16:7–22).

Obrzęd z udziałem dwóch kozłów wyrażał zarówno oczyszczenie, jak i usunięcie win. Nie należy przedstawiać go tak, jakby oba kozły zabijano, ani twierdzić, że sam żywy kozioł stanowił cały obrzęd przebłagania. Był on częścią większej ceremonii obejmującej sanktuarium, kapłanów i lud.

List do Hebrajczyków 9 i 10 wprowadza świadome przeciwstawienie: obrzędy lewickie były powtarzane, natomiast ofiara Chrystusa jest przedstawiona jako złożona raz na zawsze. List do Hebrajczyków 9:12 mówi o wejściu Chrystusa do miejsca świętego „przez własną krew” (polski przekład krótkiego wyrażenia z angielskiej KJV, nie cytat z określonego polskiego wydania Biblii). Nie chodzi jedynie o to, że Jezus przypominał kozła czy kapłana. Chodzi o to, że Chrystus jest większym arcykapłanem, którego ofiara z samego siebie przynosi trwałe odkupienie, ku któremu wskazywał wcześniejszy system.

5. Krew, Pascha i wyznaczone święta

Księga Kapłańska 17:11 wiąże krew z życiem i przebłaganiem: „Bo życie ciała jest we krwi” (polski przekład krótkiego wyrażenia z angielskiej KJV, nie cytat z określonego polskiego wydania Biblii). Krwi nie przypisywano magicznej mocy. Jej znaczenie wynikało z życia i z roli, jaką Bóg nadał jej w kulcie ofiarniczym. List do Hebrajczyków odwołuje się do tego kontekstu, wyjaśniając znaczenie ofiary Chrystusa (List do Hebrajczyków 9:13–14).

Księga Kapłańska 23 zestawia wyznaczone święta Izraela, w tym Paschę i Święto Przaśników (23:4–8), ofiarowanie pierwocin (23:9–14), Dzień Przebłagania (23:26–32) oraz Święto Namiotów (23:33–43). Pierwotna opowieść o wybawieniu podczas Paschy znajduje się w Księga Wyjścia 12, a nie w Księdze Kapłańskiej. Księga Kapłańska umieszcza jej obchody w kalendarzu kultowym Izraela.

Nowy Testament mówi wprost: „Chrystus bowiem, nasza Pascha, został za nas ofiarowany” (1 List do Koryntian 5:7; polski przekład krótkiego wyrażenia z angielskiej KJV, nie cytat z określonego polskiego wydania Biblii). Paweł nazywa również zmartwychwstałego Chrystusa „pierwocinami tych, którzy zasnęli” (1 List do Koryntian 15:20; polski przekład krótkiego wyrażenia z angielskiej KJV). Są to mocne powiązania biblijne. Same w sobie nie dowodzą jednak każdej proponowanej chronologii łączącej święta z wydarzeniami ani tego, że każde święto zawiera szczegółową zapowiedź określonego współczesnego harmonogramu.

6. Świętość nie jest tematem pobocznym

Księga Kapłańska mówi także o codziennym życiu: sprawiedliwości, traktowaniu bliźnich, trosce o osoby bezbronne, uczciwości, czci i przynależności do Boga. Księga Kapłańska 19:18 nakazuje miłować bliźniego; Jezus wskazuje ten nakaz jako jedno z największych przykazań (Ewangelia Mateusza 22:37–40). Troski księgi o świętość nie można ograniczać do systemu ofiar zwierzęcych.

Księga Kapłańska 26:11–12 mówi o zamieszkaniu Boga pośród Jego ludu i chodzeniu wśród niego. Nowotestamentowy język zamieszkania Boga z ludźmi zachęca chrześcijan do rozważania szerszej historii biblijnej (Ewangelia Jana 1:14; Apokalipsa Jana 21:3). Jest to powiązanie tematyczne; każdy z tych tekstów należy najpierw odczytać we własnym kontekście.

Zakończenie studium bezpłatnego — Czy zatem Jezus był „ukryty” w Księdze Kapłańskiej?

Tak — w tym sensie, że Nowy Testament przedstawia najważniejsze instytucje opisane w Księdze Kapłańskiej jako cienie, których znaczenie staje się jaśniejsze w Chrystusie. Nie — jeśli „ukryty” miałoby znaczyć, że Księga Kapłańska jest zaszyfrowaną biografią Jezusa albo że każdy szczegół ceremonii można z pewnością przypisać konkretnemu wydarzeniu z Jego życia. Najowocniejsza lektura wymaga cierpliwości: najpierw odkryjmy, co dany fragment znaczył w kulcie Izraela, a następnie prześledźmy powiązania rzeczywiście wskazane przez Nowy Testament.

Podążaj tym śladem: Księga Wyjścia 40 → Księga Kapłańska 1–7 → Księga Kapłańska 16 → Księga Kapłańska 17 → Księga Kapłańska 23 → List do Hebrajczyków 7–10 → 1 List do Koryntian 5 i 15.